adminloginhome iconKlik om in te loggen op het intranetLinkedInengelsevlag

Nederland natuurlijk veilig

De coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers bestaat uit 8 natuurorganisaties. Wij realiseren klimaatbuffers om Nederland veiliger en mooier te maken. Klimaatbuffers zijn gebieden waar natuurlijke processen de ruimte krijgen. Hierdoor groeien ze mee met klimaatverandering en verbeteren ze de leefbaarheid van Nederland. Het programma Natuurlijke Klimaatbuffers, mede gefinancierd door het ministerie van Infrastructuur en Milieu, is medio 2014 afgerond. Maar wij blijven ons inzetten om water en natuur mee te koppelen in toekomstige waterbeheers- en waterveiligheidsplannen. Vanaf 2017 doen we dat ook in het kader van het LIFE IP Deltanatuur programma.

Klimaatbuffers in Nederland

klimaatbuffers in Nederland

Rapporten en artikelen


Implementing nature based flood protection : principles and implementation guidance

World Bank. 2017. Implementing nature based flood protection : principles and implementation guidance. Washington, D.C. World Bank Group. 

Leidraad van de Wereldbank voor natuurlijke bescherming tegen overstromingsrisico's

Natuurgerichte maatregelen en hun vermogen om overstromingsrisico's aan te pakken krijgen steeds meer aandacht. Tot voor kort waren de meeste overstromingsrisicobeheermaatregelen conventionele technische maatregelen. Deze maatregelen worden soms 'harde' engineering- of 'grijze' infrastructuur genoemd. Voorbeelden zijn het bouwen van taluds, dammen, dijken en kanalen om overstromingen tegen te gaan. Het concept van "op de natuur gebaseerde oplossingen", "is naar voren gekomen als een goed alternatief voor of aanvulling op traditionele grijze benaderingen. Deze oplossingen maken gebruik van natuurlijke processen en ecosysteemdiensten voor functionele doeleinden, zoals het verminderen van overstromingsrisico's of het verbeteren van de waterkwaliteit. In dit rapport worden vijf principes en implementatierichtlijnen voor de planning uitgewerkt, zoals de evaluatie, het ontwerp en de implementatie van op de natuur gebaseerde oplossingen. De gebruikers van deze principes en implementatiestappen zijn professionals op het gebied van risicobeheer en klimaatadaptatie, ngo's, donoren en internationale organisaties. Deze leidraad van de Wereldbank is ontwikkeld in samenwerking met een grote en diverse groep van internationale financieringsinstanties, onderzoeksinstituten, NGO's, overheidsorganisaties en ingenieursbureaus.

rapport


Natural climate solutions- PNAS

PNAS (2017) Natural climate solutions. PNAS 114 (44) 11645-11650

Meer dan 30% van de klimaatveranderingsdoelen die de wereldleiders hebben vastgesteld bij de klimaatconferentie van Parijs in 2015, kan worden bereikt door de kracht van de natuur, zo stellen 32 onderzoekers in een artikel in PNAS. Natuurgebieden en wateren bieden onbenutte mogelijkheden om koolstofemissies in de bossen, graslanden en wetlands van de wereld op te slaan en te verminderen: natural solutions. Het mondiaal stoppen van ontbossing en het herstellen van kustecosystemen kan ons al op een derde van de weg brengen van de emissiereducties die tegen 2030 nodig zijn. Bovendien leveren deze oplossingen (= klimaatbuffers) sociale en milieuvoordelen, zoals schonere lucht en schoner water, duurzame voedselproductie en meer leefgebied voor planten en dieren.

Het wetenschappelijke achtergrond artikel uit Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) is hier te downloaden: http://www.pnas.org/content/114/44/11645.abstract

Lees meer op de website Nature Conservancy https://global.nature.org/initiatives/natural-climate-solutions/natures-make-or-break-potential-for-climate-change


Green Infrastructure and Flood Management; Promoting cost-efficient flood risk reduction via green infrastructure solutions PDF
European Environment Agency, 2017

Investeren in "green infrastructure"zoals het herstellen van overstromingsvlakten en wetlands om overstromingen (van bewoond gebied) te voorkomen, levert niet alleen voordelen op voor de leefomgeving en sociaal-economische baten. Het maakt beschermingsmaatregelen tegen schadelijke overstromingen ook nog eens goedkoper. Deze conclusie trekt de European Environment Agency (EEA) in een recent uitgebracht rapport over groene oplossingen voor klimaatbestendigheid en waterveiligheid in het licht van de toenemende overstromingsrisico's van rivieren: 'Green infrastructure and flood management — promoting cost-efficient flood risk reduction via green infrastructure solutions'. Natuurlijke klimaatbuffers dus. Het rapport is gebaseerd op zes case studies over de effecten van ruimte voor de Europese rivieren Elbe, Rhône, Schelde en Vistula (Polen).
Zie ook website European Environment Agency


 De natuur als partner bij klimaatadaptatie- Een procesevaluatie van tien klimaatbufferprojecten (PDF)

Smit, M. et al., 2014 Planbureau voor de Leefomgeving

Natuurlijke klimaatbuffers zijn gebieden waar natuurlijke processen de ruimte krijgen, waardoor ze meehelpen om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen en tegelijkertijd bijdragen aan natuurdoelen. In dit rapport evalueren we tien klimaatbufferprojecten waarin natuurlijke processen worden ingezet om de waterveiligheid of waterberging te verbeteren of om de zoetwatervoorziening te garanderen. We brengen op basis van een bestuurskundige evaluatie in beeld welke factoren de integratie van water- en natuurdoelstellingen hinderen dan wel bevorderen. Daarnaast bezien we wat deze projecten leren over de baten van natuur (ecosysteemdiensten), wie deze baten ontvangen en op welke manier deze baten zichtbaar zijn te maken in de besluitvorming over dergelijke projecten. De hier geïdentificeerde succes- en faalfactoren kunnen ontwikkelaars van en besluitvormers over ruimtelijke projecten helpen om meer en beter gebruik te maken van de synergie die er kan bestaan tussen natuur en andere (in dit geval vooral  watergerelateerde) functies en belangen.


Besparingspotentieel  'Bouwen met natuur' Verkenning van het besparingspotentieel (PDF)

Sterk Consulting, Leiden, juli 2014

Er is een breed gedragen perceptie in de literatuur en bij deskundigen dat het toepassen van het principe van ‘bouwen met natuur’ ruimtelijke ontwikkelingen en waterhuishoudkundige ingrepen goedkoper kan maken. Er is geen landsdekkend beeld van de besparingsmogelijkheden van ‘bouwen met natuur’. Op projectniveau zijn significante besparingen ten opzichte van traditionele alternatieven aangetoond en gerealiseerd. Met inachtneming van de risico’s van het extrapoleren van de resultaten van voorbeeldprojecten naar een landelijk beeld, wordt in dit rapport een indicatie gegeven van de orde grootte besparingen van meerdere tientallen miljoenen euro´s per jaar. Er is hierbij nog geen rekening gehouden met de zachtere baten die met name optreden voor de ‘bouwen met natuur’ alternatieven. Het rapport sluit af met aanbevelingen voor nader onderzoek naar financiële data en voor het verplichten van het meenemen een ‘bouwen met natuur’ alternatief in de werkprocessen van waterbeheer.


Water en Natuur: Een mooi koppel! Onderzoek naar de succesfactoren, belemmeringen en kansen voor het meekoppelen van water- en natuuropgaven (PDF)

T. van Hattum, C. Kwakernaak, T.P. van Tol, J. Roelsma, M.E.A. Broekmeyer, A.M. Schmidt, E.M. Hartgers en S.L. Nysingh, Alterra Wageningen UR, Wageningen, juni 2014. Alterra-rapport 2533

Nederland staat de komende jaren voor forse opgaven op het gebied van waterveiligheid, zoetwatervoorziening, waterkwaliteit en natuur. Daarbij is het belangrijk bij deze investeringen ambities te laten meekoppelen om zo meer maatschappelijk rendement te halen. In opdracht van het ministerie van Economische Zaken heeft Alterra een onderzoek uitgevoerd naar de succesfactoren en belemmeringen van het mee-koppelen van water- en natuuropgaven. Op basis van interviews met diverse vertegenwoordigers van rijksoverheid, provincies, waterschappen, bedrijfsleven en natuurorganisaties zijn de belangrijkste succesfactoren en belemmeringen in beeld gebracht, die zijn vertaald naar aanbevelingen om het meekoppelen van water- en natuuropgaven te stimuleren.


Landschap Themanummer Klimaatbuffers Nummer 2013-4

Klimaatbuffers: wat bedoelen we eigenlijk
Jan Vermaat, Marjolein Sterk, Marieke Reisinger & Caroline van der Mark

Bouwen met de natuur, meer dan woorden

Huib de Vriend 

Grensmaas, klimaatbuffer avant la lettre
Hettie Meertens 

Waterbeheer en klimaatbuffers: een goede match?
Michelle Talsma 

Voorraadvorming door vernatten: de Stippelberg
Arnaut van Loon, Mark Jalink & Marcel Paalman 

Waterberging en veenvorming als klimaatbuffer
Kansen en valkuilen vanuit biogeochemisch perspectief
Alfons Smolders, Jos Verhoeven, Hilde Tomassen, Mark van Mullekom, Monique van Kempen, Jan Roelofs & Leon Lamers 

Klimaatbuffers vragen om adaptieve esthetiek
Paul Roncken 

Waterberging De Onlanden in de praktijk
Jan Gooijer & Sander Dijk 

De zachte zandmotor van de Workumer Buitenwaarden
Erik van Slobbe, Agata Klimkowska, Han van Dobben, & Ane Wiersma 

Natuurlijke klimaatbuffers bewijzen zich
Frans Vlieg 

 


"Wat wil de rivier zelf eigenlijk?"

Universiteit Utrecht en Deltares, april 2013.

Dit rapport geeft inzicht in het natuurlijke gedrag van rivieren in Nederland. Deze inzichten kunnen behulpzaam zijn bij het maken van keuzes over de toekomstige inrichting van het rivierengebied en het beheer van de rivier.


 "Economische waardering en verzilvering van ecosysteembaten in Natura 2000-gebieden in Europa. Drie case studies in België en Nederland."

CE Delft, november 2012.

Het Natura 2000-netwerk biedt een breed scala aan ecosysteemdiensten, zoals voedsel, recreatie en biodiversiteit. Om meer draagvlak te creëren en financiële stromen te genereren, is het belangrijk deze baten in beeld te brengen. In dit rapport onderzoekt CE Delft im opdracht van Royal Society for the Protection of Birds (RSPB) de economische toegevoegde waarde die Natura 2000-gebieden hebben voor de plaatselijke (leef)gemeenschappen. De nadruk ligt op het waarderen en verzilveren van ecosysteembaten. Daarbij staan drie case studies centraal: Grevelingen, Waterdunen en Het Zwin.


Samen werken met water - Een land dat leeft, bouwt aan zijn toekomst
Deltacommissie, september 2008

De fundamentele vraag die in dit rapport centraal staat is: hoe kunnen we ervoor zorgen dat ons land nog voor vele toekomstige generaties een aantrekkelijke plaats blijft om te wonen en te werken, te investeren en te recreëren? Dit advies van de Deltacommissie schept voorwaarden om die gewenste toekomst werkelijkheid te laten worden.
De aanbevelingen van de Deltacommissie op een rijtje
Wetenschappelijke beoordeling van de bovengrensscenario's


Hoogtij voor Laag Nederland - Werken met de natuur voor een veilige en mooie delta
Wereld Natuur Fonds, juni 2008

In de afgelopen 20 jaar werd geleerd dat er grenzen zijn aan het veronachtzamen van de natuurlijke dynamiek van rivieren en werden de rivieren weer meer ruimte gegeven. De uitdaging is nu om weer te leren vertrouwen op de veerkracht van ons eigen estuarium. In dit rapport schetst het Wereld Natuur Fonds een nieuw verschiet voor de Nederlandse delta, en plaatst deze in de internationale context.


Dans met de zee - Duurzaam leven in laag-Nederland”,

Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten, maart 2008

Lukt het om de kustlijn op de huidige plaats te handhaven? Blijft bouwen in laaggelegen polders mogelijk? In dit rapport presenteren Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten hun visie op duurzame ontwikkeling van laag-Nederland. Deze visie bouwt voort op het rapport Natuurlijke Klimaatbuffers.


Natuurlijke klimaatbuffers voor een klimaatbestendiger Nederland

Royal Haskoning, november 2007 (samenvatting)

De visie Natuurlijke Klimaatbuffers is door Royal Haskoning verder uitgewerkt en gekwantificeerd per landschapstype. In dit rapport wordt meer inzicht gegeven in de manier waarop ecologische processen een bijdrage leveren aan een veiligere en robuustere waterhuishouding. Ook laat het rapport zien welke perspectieven er ontstaan voor sectoren zoals recreatie, woningbouw of natuur.


"Kustveiligheid en natuur - Een overzicht van kennis en kansen"

Alterra, 2007

Er zijn diverse innovatieve mogelijkheden om natuur en kustveiligheid te laten samengaan en elkaar te laten versterken. Dit rapport zet op een rijtje hoe je met de natuur kan meewerken in plaats van ertegenin.


Natuurlijke klimaatbuffers - Adaptatie aan klimaatverandering, Wetlands als waarborg

Bureau Stroming, oktober 2006

De visie Natuurlijke Klimaatbuffers werd in oktober 2006 aangeboden aan de fractievoorzitters van alle grote politieke partijen. Hierin is beschreven wat klimaatbuffers zijn en hoe deze kunnen bijdragen aan een veiliger en tegelijk mooier Nederland.


Waddengebied


 

Schetsschuit Zuidwest Ameland - Veiligheid en natuur hand in hand”, Waddenvereniging, 2009


Het tij geleerd - Natuurherstel en onderzoek in het waddengebied”, samenwerkingsverband Het Tij Geleerd, mei 2007

Acht natuurorganisaties en veertien natuurwetenschappelijke onderzoeksinstanties ontwikkelden samen een plan voor natuurherstel én kennisontwikkeling in het Waddengebied. Met als uiteindelijke doel het herstel van het natuurlijke voedselweb, natuurlijke dynamiek, verbindingen tussen (deel)ecosystemen én biodiversiteit.


Eilanden natuurlijk - Natuurlijke ontwikkeling en veerkracht op de Waddeneilanden”, samenwerkingsverband Het Tij Geleerd, april 2008

Dit boek geeft inzichten over de wijze waarop een meer duurzame veiligheid voor eilandbewoners en –bezoekers gepaard zou kunnen gaan met handhaving c.q. herstel van natuurlijke dynamiek ten behoeve van ecologische verjonging. Eventuele consequenties van een versnelde zeespiegelrijzing zijn in de beschouwingen meegenomen.

© Klimaatbuffers 2016
gemaakt door Communicatiebureau de Lynx, Wageningen